Novac.ba | Homepage
Šta donosi Zakon o multilateralnim kompenzacijama i cesijama u RS – Drugi dio

Šta donosi Zakon o multilateralnim kompenzacijama i cesijama u RS – Drugi dio

0 Comments 🕔07.May 2014

Ja tebi, ti njemu, on njima, oni meni…

Niko nikom… 

O čemu je zapravo riječ?

Narodna skupština Republike Srpske usvojila je dana 27.02.2014. godine Zakon o jedinstvenom sistemu za multilateralne kompenzacije i cesije, koji je objavljen u Sl. gl. RS broj 20 od 19.marta 2014. godine.

Na osnovu člana 23. stav 7. Zakona  Banjalučka berza hartija od vrijednosti, koja ima ulogu organizatora Sistema, treba donijeti uputstvo kojim bi se trebala urediti prijava obaveza učesnika, zaključivanje ugovora sa ovlašćenim organizacijama, sprovođenje multilateralne kompenzacije, cesije i prodaja potraživanja.

Zakonom su normirani subjekti koji imaju obavezu da prijavljuju dospjele neosporene novčane obaveze, organizovanje Jedinstvenog sistema za multilateralne kompenzacije i cesije, organizator sistema, ovlašćene organizacije, prijavljivanje neosporenih dospjelih novčanih obaveza, izuzeci od obaveze prijavljivanja, odgovornost učesnika, sprovođenje multilateralnih kompenzacija i cesija, izvještaj o izvršenim multilateralnim kompenzacijama i cesijama, knjigovodstveni tretman, dostupnost podataka, organizovanje javnih ponuda za prodaju potraživanja posredstvom sistema, naknade organizatora i nadzor.

Kako Zakon normira multilateralnu kompenzaciju, multilateralnu cesiju i neosporenu novčanu obavezu?

  • “multilateralna kompenzacija je način prestanka potraživanja i obaveza učesnika koji su prijavili svoje obaveze u skladu sa ovim zakonom, pri čemu učesnici ne moraju biti istovremeno u dužničko-povjerilačkom odnosu, ali imaju potraživanja i obaveze prema najmanje jednom od učesnika u multilateralnoj kompenzaciji,
  • multilateralna cesija je višestruko sukcesivno ustupanje određenog potraživanja između učesnika, pri čemu se obaveze učesnika koji su ustupili potraživanje gase, a predmetno potraživanje preuzima krajnji prijemnik,
  • neosporena novčana obaveza je obaveza prema drugom učesniku za koju ne postoje osnovani razlozi za osporavanje, pod čime se podrazumijevaju svi dokazi i druge činjenice na osnovu kojih bi se moglo razumno očekivati da bi se u eventualnom sudskom postupku ustanovilo nepostojanje obaveze.”[1]

Kako je uopšte zamišljeno da funkcioniše sistem za multilateralne kompenzacije i cesije?

Obavezna multilateralna kompenzacija sprovodiće se dva puta godišnje, u aprilu i oktobru. Vlada Republike Srpske će za svaku multilateralnu kompenzaciju pojedinačno donositi odluku kojojm će bliže biti uređna pitanja prijavljivanje obaveza subjekata koji su uključeni u budžetski sistem Republike Srpske (ovo i jeste jedno od ključnih pitanja ratio funkcinisanja ovog Sistema, budući da je “Vlada veliki dužnik”, i interesantno će biti pratiti koliko će se željeti na kojoj kompenzaciji “odreći” priliva u budžet) pitanje, kao i rokovi za sprovođenje obaveznih multilateralnih kompenzacija i cesija.

Po donošenju odluke o održavanju obaveze multilateralne kompenzacije svi subjekti uključeni u budžetski sistem Republike Srpske, privredna društva, banke, osiguravajuća društva, mikrokreditne organizacije, agencije, organizacioni dijelovi u Republici Srpskoj onih poslovnih subjekta sa sjedištem u Federaciji Bosne i Hercegovine i Brčko Distriktu Bosne i Hercegovine, sportska društva, preduzetnici, poljoprivredna gazdinstva i druga pravna lica koja obavljaju poslovanje posredstvom bankovnih računa, dužna su prijaviti dospjele neosporene novčane obaveze u Sistem.

Prijave se mogu podnositi posredstvom ovlašćene organizacije kod koje je učesnik odredio glavni račun u skladu sa zakonom kojim se uređuje unutrašnji platni promet. Izuzetno, obaveze koje su predmet multilateralne kompenzacije za učesnike koji su budžetski korisnici u sastavu Glavne knjige trezora u Sistem unosi Ministarstvo finansija.

Učesnik može, posredstvom ovlašćene organizacije zatražiti direktan pristup Sistemu ili ovlastiti berzanskog posrednika da u njegovo ime pristupa Sistemu, a ostaje nejasno zbog čega Zakon nije normirao mogućnost prijave dospjelih neosporenih novčanih obaveza za učesnike od strane računovodstvenih agencija, budući da značajan broj obveznika na učestvovanje u multilateralnim kompenzacijama koristi upravo usluge računovodstvenih agencija. Ovu mogućnost bi bio korisno proširiti makar i Uputstvom Organizatora, ako za takvu opciju bude bilo sluha već u prvom koraku uspostavljanja (n)ovog Sistema.

Neki izuzeci…

Ne podnose se prijave za obaveze:

  • za koje je ugovorena neprenosivost shodno Zakonu o obligacionim odnosima,
  • čiji zbir prema drugom učesniku nije veći od 300KM,
  • za koje postoje osnovani razlozi za osporavanje,
  • prema pravnim licima nad kojima je otvoren likvidacioni ili stečajni postupak,
  • prema licima koja nisu učesnici u skladu sa Zakonom.

Nisu dužni učestvovati u multilateralnim kompenzacijama:

  • pravna lica nad kojima je pokrenut postupak likvidacije ili stečaja, odnosno prethodni postupak za utvrđivanje postojanja uslova za pokretanje stečajnog postupka,
  • Uprava za indirektno oporezivanje BiH,
  • Fizička lica,
  • Pravna lica čije se sjedište ne nalazi u Republici Srpskoj (izuzev organizacionih dijelova u Republici Srpskoj onih poslovnih subjekta sa sjedištem u Federaciji Bosne i Hercegovine i Brčko Distriktu Bosne i Hercegovine).

U svakom slučaju, budući da su učesnici dužni prijavljivati dugove, a ne potraživanja, Sistem je u startu (za razliku od nekih pokušaja u okruženju) postavljen logičnije jer nema razloga očekivati da bi neko od dužnika ovim putem priznao dug za koji smatra da ne postoji, budući da se prijavljena obaveza ne može osporavati nakon dobijanja konačnog izvještaja o obavljenoj multilateralnoj kompenzaciji, cesiji ili prodaji potraživanja.

Nakon što Vlada RS donese odluku o sprovođenju multilateralne kompenzacije, i učesnici prijave svoje dospjele neosporene novčane obaveze, Organizator (banjalučka berza) „kliknuće dugme“ i softver će krenuti da kompenzira, prebija, oslobađa…bazirajući svoje algoritme na osnovnom principu Sistema, a to je omogućavanje maksimiziranja iznosa kompenzovanih obaveza i potraživanja.

Organizator će dostaviti svim učesnicima Preliminarni izvještaj o izvršenoj multilateralnoj kompenzaciji posredstvom ovlašćene organizacije (banke), narednog dana od dana njenog sprovođenja.

Učesnik ima pravo da podnese zahtjev za ispravku netačno unesenih podataka najkasnije u roku od dva dana nakon dobijanja Preliminarnog izvještaja.

Nakon izvršenih ispravki, Organizator dostavlja učesnicima Konačni izvještaj o izvršenoj multilateralnoj kompenzaciji.

Potraživanja i obaveze učesnika koji su uključeni u Konačni izvještaj prestaju danom sprovođenja multilateralne kompenzacije, a učesnici su dužni da u sopstvenim poslovnim knjigama umanje potraživanja i obaveze prema drugim učesnicima za iznose koji su uključeni u Konačan izvještaj.

Za sada, multilateralne kompenzacije biće rađene samo za učesnike iz Republike Srpske, uz nadu, ako sve krene kako treba, da će i nadležne institucije FBiH krenuti istim putem, čime bi se atraktivnost ideje/Sistema, logika, ambijent i rezultat (zbog kojeg cijeli Sistem i nastaje) zaokružili.

Do sljedećeg nastavka, u kojem namjeravam pisati o ostalim mogućnostima Sistema (dobrovoljna kompenzacija i multilateralna cesija) – Niko nikom…

Uzgred, uz svaku pohvalu Organizatoru na angažmanu i trudu na uspostavi Sisema, dva bih pitanja kandidovao za razmišljanje:

1.  Da li je Sistem koji je baziran na značajnim obavezama posrednika (ovlašćenih organizacija/banaka) gdje poslovni subjekt ima glavni račun, optimizovan ili je samo na prvu djelovao kao logično rješenje (?), budući da „sistem glavnog računa“ u samom poslovanju poslovnih subjekata ne igra nikakvu ulogu (glavni račun je bitan samo za prinudnu naplatu, i samo dotle dok se ona vodi kod poslovnih banaka, a budući da smo jedini od država u okruženju sa takvim sistemom za pretpostaviti je da će i kod nas vrlo brzo taj koncept biti napušten.I šta onda? Rekonstrukcija Sistema?!

Zbog čega odmah ne uraditi više, nego novu priču baziramo na prolaznim, i lošim, rješenjima iz prakse koja će, vjerovatno, biti prošlost, prije nego multilateralna kompenzacija zaživi u punom kapacitetu kao ideja i rješenje

2.  Kako će Sistem funkcionisati sa učesnicima kojima je račun u blokadi (naročito onim učesnicima kojima je račun blokiran duže od 60 dana, a takvih je mnogo), budući da su predviđena rješenja puna manjkavosti, npr:

  • bankama je ostavljeno na „procjenu“, da ne kažem volju, da subjekta koji je blokiran prijave ili ne prijave za kompenzaciju (?),
  • pitanje reda naplate, kod višestrukih blokada, neće biti logično riješeno sudeći prema Nacrtu Uputstva,
  • blokirani računi će biti izuzeti od koncepta na kojem se zasniva cijeli Sistem, a to je odluka Vlade kao uslov obavezne kompenzacije, radi datuma na kojem će se raditi presjek dospjelosti dugovanja, jer će neblokirani subjekti imati presjek na nekom danu koji npr mjesec ili i više dana prethodi danu kompenzacije, dok će kod blokiranih subjekata ta obaveza morati biti završena samo nekoliko minuta prije početka samog postupka kompenzacije(?)…

 

Ostali članci iz ovog serijala:

Uvod u multilateralne kompenzacije – „Prebijanje“ – Prvi dio

Multilateralne kompenzacije – načini rješavanja dugovanja- Treći dio

 


[1] Član 2. stav 1. tačke a, b i g Zakona o jedinstvenom sistemu za multilateralne kompenzacije i cesije (Sl. gl. RS broj 20 od 19.marta 2014. godine)

Povezani članci

oglasi-test

oglasi-test 0

OGLASI: ------------------- -------------------

Smanjen trgovinski deficit

Smanjen trgovinski deficit 0

SARAJEVO - Savjet ministara BiH usvojio je Analizu spoljnotrgovinske razmjene BiH za period januar-septembar 2016.

‘Štampanje’ novca samo bi izazvalo destabilizaciju

‘Štampanje’ novca samo bi izazvalo destabilizaciju 0

Problemi Bosne i Hercegovine nisu monetarni, nego realni, zbog čega bilo kakvo "štampanje novca" ne

Komentari